Naczelną zasadą wszystkich działań podejmowanych przez Poradnię Psychologiczną HIPOKAMPUS jest działanie dla dobra dziecka i w jego najlepszym interesie. Każdy członek personelu traktuje dziecko z szacunkiem oraz uwzględnia jego potrzeby. Niedopuszczalne jest stosowanie przez kogokolwiek wobec dziecka przemocy w jakiejkolwiek formie. Personel Pozytywki realizując te cele, działa w ramach obowiązującego prawa, przepisów wewnętrznych oraz swoich kompetencji.
PODSTAWY PRAWNE STANDARDÓW OCHRONY MAŁOLETNICH
- Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991r. Nr 120, poz. 526 z późn. zm.)
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359)
- Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1606).
- Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 31 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1249).
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1138 z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1375 z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 z późn. zm.) -art. 23 i 24
- Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1550 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. U. UE. L. z 2016 r. Nr 119, str. 1 z późn. zm.).
- Art. 221 oraz art. 221a Ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1510).
- Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością
- na tle seksualnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 152).
ROZDZIAŁ 1. OBJAŚNIENIE TERMINÓW
Pracownik / członek personelu – psycholog oraz każda inna osoba zatrudniona lub współpracująca z Poradnią Psychologiczną HIPOKAMPUS oraz każda osoba świadcząca usługi na rzecz w/w miejsca, niezależnie od formy prawnej współpracy łączącej ją z Poradnią.
Psycholog – psycholog zatrudniony lub współpracujący z Poradnią Psychologiczną HIPOKAMPUS, a także właściciel ww. miejsca. Świadczy usługi wsparcia psychologicznego, prowadzi konsultacje psychologiczne dla dzieci i Opiekunów.
Właściciel – właściciel Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS.
Małoletni/ dziecko – każda osoba do ukończenia 18. roku życia.
Opiekun małoletniego – osoba uprawniona do reprezentacji dziecka, w szczególności jego rodzic lub opiekun prawny. W myśl niniejszego dokumentu opiekunem jest również rodzic zastępczy.
Zgoda rodzica dziecka – zgoda co najmniej jednego rodzica dziecka. W przypadku braku porozumienia między rodzicami, rodzice zostają poinformowani o konieczności rozstrzygnięcia zgody przez sąd rodzinny.
Krzywdzenie dziecka – należy przez to rozumieć popełnienie czynu zabronionego lub czynu karalnego na szkodę dziecka przez jakąkolwiek osobę, w tym członka personelu Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS lub zagrożenie dobra dziecka, w tym jego zaniedbywanie.
Przemoc fizyczna – każde intencjonalne działanie sprawcy, mające na celu przekroczenie granicy ciała małoletniego lub niosące takie ryzyko, np. bicie, popychanie, szarpanie, szczypanie itd.
Przemoc psychiczna – powtarzający się wzorzec zachowań opiekuna lub skrajnie drastyczne wydarzenie (lub wydarzenia), które powodują u dziecka poczucie, że jest nic niewarte, złe, niekochane, niechciane, zagrożone i że jego osoba ma jakąkolwiek wartość jedynie wtedy, gdy zaspokaja potrzeby innych
Przemoc seksualna – wszelkie zachowania skutkujące niechcianym kontaktem w sferze intymnej, mogące mieć postać fizyczną, werbalną i pozawerbalną.
Wykorzystanie seksualne – należy przez to rozumieć angażowanie dziecka w aktywność seksualną przez osobę dorosłą. Wykorzystywanie seksualne odnosi się do zachowań z kontaktem fizycznym (np. dotykanie dziecka, współżycie z dzieckiem) oraz zachowania bez kontaktu fizycznego (np. pokazywanie dziecku materiałów pornograficznych, podglądanie, ekshibicjonizm). Przemoc ta może być jednorazowym incydentem lub powtarzać się przez dłuższy czas.
Zaniedbywanie – niezaspokajanie podstawowych potrzeb materialnych i emocjonalnych małoletniego przez rodzica lub opiekuna prawnego, niezapewnienie mu odpowiedniego: jedzenia, ubrań, schronienia, opieki medycznej, bezpieczeństwa, braku dozoru nad wypełnianiem obowiązku szkolnego.
Świadek przemocy domowej – osoba, która posiada wiedzę na temat stosowania przemocy domowej lub widziała akt przemocy domowej.
Osoba odpowiedzialna za Standardy Ochrony Małoletnich przed krzywdzeniem – wyznaczony przez właściciela Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS pracownik sprawujący nadzór nad realizacją Standardów Ochrony Małoletnich w placówce.
Dane osobowe dziecka – wszelkie dane umożliwiające identyfikację dziecka.
ROZDZIAŁ 2. ZASADY BEZPIECZNYCH RELACJI PERSONALU PORADNI PSYCHOLOGICZNEJ HIPOKAMPUS
2.1 Zasady bezpiecznej rekrutacji pracowników
Właściciel Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS przed dopuszczeniem do pracy z dziećmi weryfikuje każdego pracownika w Rejestrze Sprawców Przestępstw Seksualnych. Wszystkie osoby zatrudniane w Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS mają obowiązek przedłożenia aktualnego zaświadczenia o niekaralności. Psychologowie, oraz inni specjaliści poświadczają swoje wykształcenie stosownym dyplomem.
2.2.Relacja personelu z dzieckiem
Pracownicy znają zasady bezpiecznego kontaktu z dzieckiem. W relacji z dzieckiem nadrzędną wartością każdego pracownika jest szacunek, podmiotowość i bezpieczeństwo.
Dzieci przed rozpoczęciem spotkania informowane są o jego celu, badane są potrzeby dziecka, poczucie jego bezpieczeństwa oraz wyjaśniane jest (adekwatnie do wieku) prawo dziecka do poufności rozmowy z pracownikiem (psychoterapeutą). W sytuacji, gdy ze względów bezpieczeństwa zasada poufności nie może zostać dotrzymana – dziecko jest o tym informowane ze szczególną uważnością na cierpliwe wyjaśnienie w/w decyzji.
2.3 Komunikacja z dzieckiem
Pracownicy komunikują się z dzieckiem w oparciu o szacunek. W relacji z dzieckiem wykazują się cierpliwością, serdecznością i dostosowują swoje wypowiedzi do możliwości poznawczych dziecka. Każdorazowo troszczą się o indywidualne potrzeby dziecka i dbają o jego poczucie bezpieczeństwa. Rozmowa z dzieckiem jest nieoceniająca, pracownik podąża za dzieckiem, jest szczególnie uważny na wszelkie oznaki świadczące o niezrozumieniu komunikatów.
2.4 Wsparcie i pomoc udzielana dzieciom
Pracownik informuje dziecko o gotowości do udzielenia mu wsparcia i pomocy. Gdy dziecko zgłosi prośbę o pomoc, pracownik podejmuje stosowne kroki pomocowe. Dziecko ma zapewnioną możliwość indywidualnej poufnej rozmowy z psychologiem, jednocześnie, w każdym momencie, gdy tego potrzebuje, ma prawo wezwać swojego opiekuna. Rodzice mają zapewnioną przestrzeń – poczekalnię w bezpośrednim sąsiedztwie gabinetu, gdzie mogą oczekiwać na dziecko. Wywiad z rodzicem przeprowadzony jest bez obecności dziecka – w trosce o poszanowanie jego granic.
2.5 Kontakt fizyczny z dzieckiem
Świadczenia terapeutyczne/specjalistyczne odbywają się bez kontaktu fizycznego z dzieckiem. Wyjątek stanowią spontaniczne reakcje dziecka (wynikające z jego inicjatywy) np. przytulenie pracownika oraz momenty przywitania i pożegnania (np. poprzez uściśnięcie dłoni, czy przybicie piątki). Uzasadniony jest także kontakt fizyczny w sytuacji zagrożenia zdrowia i życia małoletniego lub Pracownika. Wówczas kontakt powinien być ostatecznością, maksymalnie ograniczony i ukierunkowany wyłącznie na zapewnienie bezpieczeństwa. W sytuacjach wymagających czynności higienicznych lub pomocowych (np. dziecko się skaleczy) Pracownicy unikają innego niż niezbędny kontaktu fizycznego z dzieckiem. Podejmują się ww. działań wyłącznie w sytuacji, kiedy rodzica nie ma w poczekalni i nie może w odpowiednim czasie dotrzeć do gabinetu, a sytuacja wymaga sprawnego wsparcia dziecka.
2.6 Utrwalanie i wykorzystywanie wizerunku dziecka
Jakiekolwiek utrwalanie i wykorzystywanie wizerunku dziecka jest całkowicie zabronione.
2.7. Ochrona danych osobowych Małoletniego
Dane osobowe Małoletniego podlegają ochronie zgodnie z obowiązującymi przepisami, w szczególności z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych.
2.8 Kontakt z małoletnim
Pracownik kontaktuje się z małoletnim bezpośrednimi kanałami komunikacji wyłącznie za zgodą jego rodziców. Kontakt z małoletnim dotyczy wyłącznie obszarów powiązanych z procesem wsparcia udzielanego przez pracownika.
2.9. Bezpieczeństwo online
Poradnia Psychologiczna HIPOKAMPUS nie zapewnia dzieciom dostępu do internetu.
Gdy spotkania z dzieckiem odbywają się online, psycholog dba o korzystanie z bezpiecznych komunikatorów. Odpowiednio wcześniej omawia z opiekunami małoletniego zasady bezpiecznego korzystania z ustalonego komunikatora oraz dba o warunki poufności podczas spotkania online.
Pracownik nie nawiązuje z dziećmi (podopiecznymi placówki) kontaktów poprzez przyjmowanie lub wysyłanie zaproszeń w mediach społecznościowych.
ROZDZIAŁ 3. ZASADY PODEJMOWANIA INTERWENCJI W PRZYPADKU PODEJRZENIA KSRZYWDZENIA MAŁOLETNIEGO LUB POSIADANIA INFORMACJI O KRZYWDZENIU MAŁOLETNIEGO
3.1. Wszyscy pracownicy posiadają odpowiednią wiedzę i zwracają uwagę na czynniki ryzyka krzywdzenia małoletnich.
3.2. Psycholodzy i inni współpracownicy Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS posiadają wiedzę, w jaki sposób wspierać Opiekunów. Oferują wsparcie i pomoc zawsze, gdy dostrzegają czynniki ryzyka krzywdzenia małoletnich. Przekazują opiekunom informacje na temat możliwości pomocy oraz motywują do jej podjęcia.
3.3. Wszyscy pracownicy mają wiedzę, zwracają uwagę i zawsze reagują na wszelkie informacje o krzywdzeniu Dziecka oraz oznaki, które wskazują na podejrzenie stosowania przemocy wobec Małoletniego. Pracownicy znają symptomy świadczące o możliwości stosowania przemocy wobec dziecka.
3.4. Zakres działań i procedura podejmowania interwencji przez pracowników w sytuacji podejrzenia krzywdzenia małoletniego lub posiadaniu informacji o podejrzeniu krzywdzenia małoletniego przez rodzica/opiekuna/inną osobę dorosłą niebędącą pracownikiem Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS:
- Psycholog lub właściciel:
- Przyjmuje zgłoszenie o krzywdzeniu lub podejrzeniu krzywdzenia małoletniego oraz prowadzi rozmowę z rodzicami lub opiekunami prawnymi.
- Sporządzają notatkę. Notatka powinna zawierać:
- opis zdarzenia,
- dane pokrzywdzonego małoletniego (imię, nazwisko, adres, data urodzenia)
- jeżeli to możliwe: dane osoby podejrzanej (imię, nazwisko, adres)
- Ocenia stopień zagrożenia zdrowia i życia dziecka. Analizuje sytuację dziecka pod kątem możliwości zapewnia mu bezpieczeństwa po opuszczeniu Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS. W sytuacji, gdy podejrzewa, że życie lub zdrowie dziecka jest zagrożone i opiekun nie może/nie chce zapewnić dziecku bezpiecznej przestrzeni z dala od przemocy, zawiadamia policję.
- Przekazuje informację o popełnieniu/możliwości popełnienia przestępstwa wraz z notatką Właścicielowi. W przypadku, gdy zgłoszenie przyjmuje Właściciel przekazuje informację o popełnieniu/możliwości popełnienia przestępstwa wraz z notatką drugiemu psychologowi.
- Interwencje w przypadku podejrzenia krzywdzenia Małoletniego lub posiadania informacji o krzywdzeniu małoletniego prowadzone są w minimum 2-osobowym zespole psychologów lub innych pracowników Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS. Wszelkie działania zostają udokumentowane na karcie interwencji.
- W sytuacji, gdy wobec dziecka popełniono przestępstwo i sprawcą przemocy jest osoba dorosła zespół psychologów sporządzają zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa i przekazują je do właściwej miejscowo policji lub prokuratury.
- Pracownik przyjmujący zgłoszenie organizuje spotkanie z rodzicami/opiekunami, przekazuje informację o popełnieniu przestępstwa
- W przypadku, gdy z rozmowy z opiekunami wynika, że nie są oni zainteresowani pomocą dziecku, ignorują zdarzenie lub w inny sposób nie wspierają dziecka, które doświadczyło krzywdzenia, zespół psychologów sporządza wniosek o wgląd w sytuację rodziny, który kieruje do właściwego sądu rodzinnego.
- W przypadku, gdy z przeprowadzonych ustaleń wynika, że opiekun dziecka zaniedbuje jego potrzeby psychofizyczne lub rodzina jest niewydolna wychowawczo (np. dziecko chodzi w nieadekwatnych do pogody ubraniach, opuszcza miejsce zamieszkania bez nadzoru osoby dorosłej), rodzina stosuje przemoc wobec dziecka (rodzic/inny domownik krzyczy na dziecko, stosuje klapsy lub podobne rodzajowo kary fizyczne), należy poinformować właściwy ośrodek pomocy społecznej o potrzebie pomocy rodzinie, gdy niespełnianie potrzeb wynika z sytuacji ubóstwa, bądź – w przypadku przemocy i zaniedbania – konieczności wszczęcia procedury „Niebieskie Karty”.
- W Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS nie odbywają się grupowe zajęcia dla dzieci. Wszystkie spotkania mają charakter indywidualny lub rodzinny (dziecko +rodzic/opiekun)
- Zakres działań psychologa:
- W sytuacji, gdy dziecko doświadcza krzywdzenia ze strony rówieśnika, psycholog przyjmuje zgłoszenie, omawia z dzieckiem przebieg zdarzenia oraz jego wpływ na funkcjonowanie psychologiczne dziecka. Po spotkaniu sporządza notatkę.
- Psycholog organizuje spotkanie z rodzicami/opiekunami dziecka, na którym omawia zdarzenie i pozyskuje dodatkowe informacje.
- Psycholog omawia z rodzicami/opiekunami dziecka krzywdzonego możliwości skorzystania z pomocy oraz przedstawia, w jaki sposób mogą zareagować na zdarzenie (powiadomienie sądu, poinformowanie szkoły)
- Jeżeli osobą podejrzewaną o krzywdzenie jest dziecko w wieku od 13 do 17 lat, a jego zachowanie stanowi czyn karalny, należy ponadto poinformować właściwy miejscowo sąd rodzinny lub policję poprzez pisemne zawiadomienie.
- Jeżeli osobą podejrzewaną o krzywdzenie jest dziecko powyżej lat 17, a jego zachowanie stanowi przestępstwo, wówczas należy poinformować właściwą miejscowo jednostkę policji lub prokuratury poprzez pisemne zawiadomienie.
ROZDZIAŁ 4. MONITORING STOSOWANIA STANDARDÓW OCHRONY MAŁOLETNICH
4.1. Wszyscy Pracownicy podpisują oświadczenie, że zapoznali się ze standardami i zobowiązują się postępować zgodnie z ich kryteriami.
4.2. Osobą odpowiedzialną za Politykę Standardów Ochrony Małoletnich jest Właściciel Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS – Krzysztof Minge.
4.3 Właściciel odpowiedzialny jest za monitorowanie realizacji Polityki, za reagowanie na sygnały naruszenia Polityki oraz za proponowanie zmian w Polityce.
4.4. Osoba Odpowiedzialna jeden raz w roku będzie dokonywała analizy standardów ochrony małoletnich pod kątem ich skuteczności oraz zgodności z obowiązującymi przepisami i zaleceniami.
4.5. Każdy z pracowników ma możliwość zgłoszenia Właścicielowi uwag oraz propozycji dodatkowych rozwiązań w treści Standardów Ochrony Małoletnich. Wszelkie uwagi i propozycje będą omawiane w na spotkaniu z pracownikami, a efekty ww. uzgodnień będą raportowane i wdrażane w Standardy.
ROZDZIAŁ 5. POSTANOWIENIA KOŃCOWE
5.1. Standardy Ochrony Małoletnich są dostępne stronie www Poradni Psychologicznej HIPOKAMPUS, w zakładce: Standardy ochrony małoletnich oraz w formie papierowej w poczekalni Poradni.
5.2. Dostępna jest też skrócona wersja Standardów Ochrony Małoletnich dla dzieci przedstawiona w formie plakatu. Plakat został umieszczony w widocznym miejscu w poczekalni Poradni.
5.3. Polityka Standardów Ochrony Małoletnich wchodzi w życie z dniem jej ogłoszenia.